Zo, het is 3 februari 2010, 19.29 uur, dus deze weblog bestaat op de seconde af exact drie jaar. Sinds de eerste post ben ik er 375 verder.

Nog even niet
Een halve maand of wat terug opperde mijn directeur om misschien een deel van mijn werktijd in te ruimen voor het bloggen hier, aangezien ik via deze blog richting vakgenoten ook de naam van het BHIC positief uitdraag en het delen van kennis uiteindelijk ook mijn werk op het BHIC ten goede komt. Dat vind ik een mooi stukje erkenning, maar bloggen onder werktijd zie ik nog niet zo gebeuren, nog even los van het gebrek aan tijd daarvoor.

Mijn blog zie ik in eerste instantie toch vooral als mijn persoonlijke stekkie, waar ik in alle vrijheid mezelf kan uiten als ik wil, over wat ik wil, hoe ik wil en wanneer ik wil. Natuurlijk voel ik daarbij zelf goed aan waar de grenzen liggen: ik kan kritisch zijn, zelfs ten opzichte van het BHIC, maar zal hier bijvoorbeeld nooit publiekelijk het beleid van m'n werkgever afvallen. Al is het maar omdat ik medeverantwoordelijk ben voor het vaststellen van dat beleid, of ik het er persoonlijk nu wel of niet mee eens ben.

Maar ik ben blij dat dit weblog, evenals het delen van kennis en inzichten en ervaringen, door mijn werkgever en op het werk worden gewaardeerd. Zozeer zelfs, dat er ruimte voor vrijgemaakt zou kunnen worden. En ik ben blij dat ik een dergelijk geluid soms ook vanuit andere archieven hoor.

Paradoxaal tegengesteld
Dit zou zo normaal moeten zijn, maar helaas weet ik van collega's elders dat het nog steeds heel bijzonder is. In ieder geval in de wondere wereld van het openbaar archiefwezen, waar het woord 'openbaar' soms uitsluitend op het oude papier lijkt te slaan.

De enorme werkdruk van de laatste tijd lijkt een branchebreed probleem en maakt volgens mij dat we ons weer meer op onszelf en ons eigen werk zijn gaan richten. Paradoxaal genoeg hebben we het aan de andere kant steeds vaker over samenwerken. Er is desondanks ook een steeds grotere drang naar eigen presteren, en persmomentjes lijken een doel op zich te zijn geworden. Wie is de eerste? Wie kan er z'n naam aan verbinden? Wie steekt anderen de loef af? En tja, als organisatie je kennis gaan lopen delen klinkt dan als een beetje dom... Tegelijkertijd worstelen sommige instellingen daarnaast met de vraag hoe om te gaan met individuele medewerkers die mentaal al een stapje verder zijn. Lastig dus.

Over controle en dingen die voorbij gaan
Het lijken daarbij vooral de grotere diensten te zijn die afhaken, of er al nooit aan begonnen waren. Bij hen is waarschijnlijk de noodzaak tot delen pas op het laatst voelbaar, omdat ze langere tijd hun eigen boontjes wel kunnen doppen. Diensten die leidend zouden kunnen zijn - en zelf vaak vinden dat ze dat móeten zijn - sluiten steeds vaker ramen en deuren in plaats van een open houding aan te nemen en anderen mee te laten genieten van hun inspanningen.

En kijk, als bijvoorbeeld een reactie op andermans blog of een berichtje op Twitter door een individuele archivaris al onrust binnen de organisatiegelederen geeft, dan komt er van echt bloggen en kennis delen natuurlijk niks terecht. Kortom: traditionele organisaties die op een traditionele manier grip proberen te houden op een nieuw type medewerker. Je kunt je ramen wel sluiten, maar veel beter kijk je door een nieuw denkraam naar buiten. Het tijdperk van controle is voorbij.

Maar misschien ben ik te pessimistisch over deze deeldepressie - wie zal het zeggen. Ik ben daarom benieuwd hoe jullie dit ervaren? Zetten we aan de ene kant stappen vooruit, maar zetten we er elders gewoon weer terug?

Kwestie van kunnen willen
"Willen delen, dat moet je ook maar kunnen", las ik laatst. En niet iedereen kan dat blijkbaar al. Misschien moet ik toch nog eens met m'n directeur gaan praten, al is het maar om aan iedereen te laten zien dat we van organisatiegesteund delen alleen maar beter worden. Allemaal. Zonder delen kun je immers ook niet vermenigvuldigen.

Bij deze het BHIC bedankt, dat ik al drie jaar op deze weblog mezelf verantwoord vakgerelateerd mag uitleven.

Enfin, drie jaar. Ik neem er eentje op... Proost!

Plaatje

Gisteren schreef Poulus iets over HelloTxt, een handige site om dezelfde statusupdates naar een selectie van verschillende sociale netwerken te sturen. Over dat laatste fenomeen schreef Poulus al eerder, waarop Yvette in mijn ogen terecht opmerkte dat er ook een gevaar schuilt in dat geautomatiseerd verspreiden van berichten.

Tijdens het schrijven van een commentaar op de meest recente post van Poulus bleef ik zo lang typen, dat ik er maar een apart bericht op m'n eigen blog van heb gemaakt. Het commentaar was namelijk losgeraakt van het bericht van Poulus of hetgeen hij zei, maar triggerde mij wel om er wat verder over na te denken. Via rss of getrapt via rss en Twitterfeed en Twitter komt hij hier ook vast wel kijken! ;-)

Het moet wel leuk blijven
Mijn idee is, dat het allemaal wel mooi klinkt, maar dat het ook al gauw vervelend wordt. Tenminste, als je niet goed oplet met al die statusupdates, of als je te makkelijk denkt over je aanwezigheid in sociale netwerken.

Mensen sturen bijvoorbeeld vaker hun tweets of blogposts door naar Hyves en Facebook of wat dan ook, maar vergeten dat bepaalde personen veel berichten nu in veelvoud ontvangen. De ene keer is dat erger dan de andere keer. Maar bovendien zijn bijvoorbeeld tweets binnen Facebook niet altijd meer voorzien van de nodige context en daardoor alleen maar ballast. En iets dergelijks komt ook op andere manieren voor. Om nog maar te zwijgen over de publicatielussen waarin sommige statusupdates verzeild raken door dit soort tools, de tweeps die Twitterfeed loslaten op overactieve rss-feeds en nog eens drie van hun andere accounts stelselmatig re-tweeten! Je kent drie grappenmakers wel.

Het sociale in het netwerk
Ikzelf haak simpelweg af in dit soort gevallen - gevalletje van ontvrienden, wat het probleem direct oplost - maar er zijn dus manieren om het voor iedereen leuk te houden. Zorg dus dat het niet vanzelf gaat, maar dat je sturingsmogelijkheden houdt voor waar je welke zaken automatisch laat plaatsen. En belangrijker nog, zorg dat je die mogelijkheden ook daadwerkelijk gebruikt.

Maar eigenlijk gaat mijn bezwaar nog wat verder. Die automatische updates zijn namelijk slechts een klein beginnetje voor je activiteiten in een sociaal netwerk. Veel en veel belangrijker zijn de persoonlijke boodschappen en de conversatie. En dat blijft toch echt menselijk maatwerk. Het heet niet voor niets 'sociaal' netwerk. Er bestaat niet zoiets als 'makkelijk' aanwezig zijn op een sociaal netwerk, door wat geautomatiseerd updates te plaatsen. Dan wordt het al snel een kanaal dat niks extra's biedt bovenop je website. En dan stikken we straks van de ongebruikte instellingsprofielen, die niks meer doen dan - ik noem maar iets - berichten via de rss doorgesluisd krijgen. Maar we zijn dan tenminste 'aanwezig waar onze klanten zijn'. Ja, in hetzelfde netwerk in ieder geval... maar toch nog ver weg van de klant. Net zoals de winkelende passant het archief midden in de stad ook voorbijloopt, maar er toch even dicht bij in de buurt was.

Is de mens onvervangbaar?
Helaas hoor ik hier maar weinig archivarissen over nadenken. En helaas hoor ik er steeds meer die op slimme manieren denken een en ander te kunnen regelen. Maar aanwezig zijn in een sociaal netwerk vergt nu eenmaal simpelweg echt je aanwezigheid, je tijd, je betrokkenheid, je persoonlijke aandacht enzovoort. Eigenlijk net als offline.

Misschien is mijn bezwaar daarom wel breder. Ik zie gewoon (te?) weinig in allerlei geautomatiseerde systemen om mensen (deels) te vervangen - eenzelfde reflex merkte ik ook al bij mezelf toen het over de wizard van Nijmegen ging - en ik hoor te weinig gesprekken onder archivarissen over onze daadwerkelijke aanwezigheid in sociale netwerken.

Hoe denk jij daarover?

Plaatje

Niks geen 2.0 aan, maar wel een bijzondere, interessante bron en mooie plaatjes: het archief van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap online, dat vandaag werd gepresenteerd in het Zwanenbroedershuis in 's-Hertogenbosch.

De Broederschap, in 1318 officieel opgericht ter ere van Maria, kwam samen in de eigen kapel in de St. Janskerk. Vanaf 1371 konden ook 'gewone' of buitenleden toetreden, onder wie vrouwen. Zij legden geen eed af en kwamen uit heel West-Europa, maar vooral uit de Nederlanden en de aanpalende Duitse gebieden. Hun namen werden genoteerd in de jaarrekeningen.

De leden van de kerngroep heetten vanaf die tijd "gezworen broeders".

Vanaf 1384 kwamen er zwanen op tafel bij de gezamenlijke maaltijden van de gezworen broeders, meestal geschonken door de hoge adel. Deze schenkers kregen sinds 1488 de naam Zwanenbroeder.

Alle namen van leden van deze elitaire club zijn door een drietal mensen - waaronder twee collega's van het BHIC - uit de rekeningen overgenomen. Dit resulteerde uiteindelijk in een database met 44.000 namen op basis van 80.000 vermeldingen. Meer vermeldingen dan leden, want van de meeste leden werd niet alleen de inschrijving als lid genoteerd - kostte letterlijk een paar stuivers - maar later vaak ook nog het voldoen van de zogenoemde doodschuld, die pas na het overlijden hoefde te worden betaald. Dat zijn de betere rekeningen!

Natuurlijk is die database compleet te doorzoeken, echter je moet dan wel de oude spelling weten van een naam. Maar zoek eens op "Jeronimus van Aken" en je vindt zomaar een vermelding van Jeroen Bosch, een bekende gezworen broeder.

Rekeningen zijn leuk, maar veel mooier zijn de prachtig verluchtigde koor- en wapenboeken! Interessant aan de wapenboeken is daarnaast dat ze tot recente datum doorlopen en er nogal wat leden van ons koningshuis in vermeld staan, zoals Juliana, Bernhard, Beatrix, Claus en Willem Alexander, enkelen zelfs meer dan eens. Bij de wapenboeken is trouwens een index op naam beschikbaar.

Mooi werk dus! Niet voor het grote publiek, maar wel voor de historische fijnproever. En voor die fijnproever is er ook nog een kantje of drie extra informatie over de broederschap en de gegevens online.

Eten en zingen maar! :-)

Laatst was The Net weer eens op televisie, maar ik vond dat ik hem nu wel vaak genoeg had gezien. Ondanks de verouderde techniek in de film (wie heeft er tegenwoordig nog een knipperend, groen vierkantje als cursor?) blijft het thema wel enorm actueel natuurlijk: hoe makkelijk is het wel niet om digitaal iemands identiteit te stelen?

In Second Life kwam ik het kunstproject iGods tegen, als onderdeel van de doppelgänger exhibition (National Portrait Gallery, Canberra). Het is een project van Gazira Babeli, een van de betere kunstenaars in SL.

Van de website:

iGods holds up a critical mirror to 'real life' from within Second Life. At the outset [the] innocuous Greek temple (...) appears as an homage to classical tropes of art history. However, once you enter it quickly becomes apparent this work more closely resembles Pandora's Box. The poses of the seven statues are immediately familiar; here is the Discus Thrower and there is the Venus de Milo (...) Move a little closer and the [statues] come to life, morphing into the appearance of the observer's avatar; replicating their image back at them. Gaz's hall of mirrors reminds us that, in Second Life, DNA is code and in virtual worlds this code can be replicated or borrowed. This unnerving experience exposes fears associated with identity theft and the often reluctant realisation of personal identification with one's avatar.

Gaz's tempel maakt zo wel heel erg visueel dat je identiteit digitaal met behulp van bits en bytes gemakkelijk af te pikken valt. Helemaal sneu in een virtuele wereld als SL, waarin zoveel mensen zich een unieke identiteit willen aanmeten door uren aan hun digitale pupke te verspijkeren.

Ik zal eraan denken, als ik weer eens dicht in de buurt van een website kom! ;-)

Het project is nog t/m 23 maart te bezoeken.

(Overigens balanceert het project op het randje van wat mag in SL - objecten die een avatar bij zich draagt, zoals een bril, worden bijvoorbeeld niet gekopieerd in de tempel. In SL bestaat namelijk een intellectueel eigendomsrecht op eigengemaakte spulletjes... Voor het kopiëren daarvan bij anderen kun je zelfs verbannen worden uit het paradijs.)

Nog één lid erbij en Archief 2.0 heeft er 500 in totaal. Da's nog eens een aantal! Zeker aangezien ik een jaar of wat geleden al blij was geweest met enkele tientallen leden en er ook niet meer had verwacht. Ik ben gewoon slecht in schatten, denk ik, en bovendien snel tevreden.

Aan die bijna 500 leden heb ik op zich weinig werk trouwens, maar met Archief 2.0 en al daaromheen ben ik behoorlijk druk. Zo ga ik volgende week maandag 25 januari eerst op de koffie bij de ambtenaren 2.0 om mijn verhaal te doen over het fenomeen Archief 2.0, en de week daarop, op 4 februari, is er het Doxis Seminar waar ik de keynote mag verzorgen over hetzelfde onderwerp. Dat seminar wordt overigens gehouden in een bijzonder gebouw waar - hoorde ik vanavond - gescheiden trappen voor mannen en vrouwen zijn. Of die nog als zodanig in gebruik zijn, dat weet ik niet. In ieder geval staat mijn podium dit keer precies in het midden van een 180 koppen tellend publiek, dus weer heel wat mensen zullen over Archief 2.0 te horen krijgen!

Bij dat seminar krijg ik gedurende de dag een heuse assistent aan mijn zijde. Een echte Doxiaan, zoals ik begreep dat mensen bij Doxis zichzelf noemen. Wat ik die assistent moet laten doen, dat weet ik eigenlijk niet, maar waarschijnlijk loop ik er gewoon trots mee rond. Of ik laat hem of haar m'n tas dragen, want die vergeet ik nog wel eens... zoals vanavond, nadat ik terugkwam van de sprekersbijeenkomst van het seminar.

En dan hoorde ik vandaag óók nog het goede nieuws dat wederom een archiefinstelling gaat beginnen met 23 Archiefdingen! Da's op zich al mooi, maar leuker nog, ben ik gevraagd als coach voor deze groep.

Op 2 februari mag ik dan nog bij het IISG mijn ervaringen en ideeën uiteenzetten rond de thema's digitale dienstverlening en gebruikersparticipatie. En als klap op de vuurpijl begin ik de dag erop aan een nieuwe baan: cursusdocent aan de Archiefschool en wel voor de module Beschikbaarstellen van de opleiding Archiefassistent. Acht lessen, dus met andere woorden: ik blijf bij het BHIC. Natuurlijk! :-)

Heb er allemaal zin in! Tjonge... En had ik al verteld dat ik eind februari weer naar Amerika ga? ;-)

Plaatje

Ik schreef al eerder over het idee, de start en de evaluatie van de chatpilot op het BHIC. Er is nu besloten om de pilot wat meer body te geven en er een proef van zes maanden van te maken, waaraan een aantal medewerkers op gezette tijden tegen een vergoeding meedoet. Met een vast rooster minder vrijblijvend dus dan de huidige pilot, maar steeds meer de weg die we in willen slaan. En alwéér een stap op weg naar een nóg betere digitale dienstverlening, inclusief direct klantcontact - redelijk uniek in het archiefwezen.

En dat het uniek is, is eigenlijk ook wel jammer. Een tijdje terug leken verschillende diensten namelijk nog serieus met chat aan de slag te gaan. Op het Gemeentearchief Rotterdam was zelfs een stagiaire bezig met een heus onderzoek naar chat, wat later met belangstellenden gedeeld zou worden. Helaas is het daarna stil gebleven - eigenlijk net zo stil als rond dat verslag van een werkbezoek, dat ik nog eens toegestuurd zou krijgen. Laat maar...

Er zijn ook lichtpuntjes: het Nationaal Archief is wél lekker aan de slag gegaan en komende maand zullen daar de resultaten bekend worden gemaakt. Daar kunnen we allemaal weer van leren. Ben benieuwd naar hun ervaringen!

Enfin, het BHIC gaat dus door. We hebben gekozen voor de dagdelen die als drukste uit de evaluatie kwamen, te weten de doordeweekse avonden. Het is uiteindelijk de tijd tussen 19.00 en 22.00 uur geworden. Mijn kop met het kanon gaat eindelijk plaatsmaken voor meer aantrekkelijke gezichten en daarna gaan we het beleven! Over een half jaar meer...

Plaatje

Er zijn inmiddels aardig wat archiefdiensten onderweg met een eigen weblog bedoeld voor het publiek, waaronder het BHIC. Met een klein Zuidland-groepje zijn we medio oktober begonnen aan een blog genaamd Brabant Bekijken om te zien of daar een ander publiek mee te bereiken is dan met de website.

Die website is (naast genealogen en historisch onderzoekers) namelijk vooral gericht op de lokaal geïnteresseerden. Maar het BHIC is er natuurlijk voor de hele provincie. Bovendien verdienen veel van die verhaaltjes op lokale pagina's een breder publiek. De blog kan ons daarbij helpen.

Voor de weblog maken we dus korte verhalen, die we niet zozeer geografisch als wel rubrieksgewijs ordenen, niet alleen over onze archiefschatten, maar liefst gekoppeld aan de actualiteit, eventueel met een knipoog.

Die aan de actualiteit gelinkte verhaaltjes lopen ook het hardst: in de top 3 van meestgelezen posts komen respectievelijk berichten rond kilometerheffing, sneeuw en Q-koorts terug. De meeste content is trouwens een bewerking van materiaal wat ook al op de website staat, maar veel stukkies worden gewoon vers in elkaar gedraaid, om goed aan te sluiten bij het actuele nieuws.

Er is eigenlijk nog maar weinig ruchtbaarheid gegeven aan de weblog, dus er zal zich langzaam een schare van lezers moeten vormen. Op dit moment trekt de blog - vooralsnog een proef tot eind maart - iets meer dan tien bezoeken per dag en, als we Feedburner mogen geloven, leest steeds een minimaal aantal van tien mensen onze berichten via rss. We doen het dus al best aardig, maar natuurlijk zoeken we naar nóg meer publiek!

En goed, soms zoeken we ook gewoon naar koekbakkers, zoals vandaag.